“Türkiye’nin gizli anayasası” olduğu söylenen bir küçük kitap var. Kırmızı ciltli olduğu için “Kırmızı Kitap” denilen bu kitabın içinde ne yazdığını pek az kimse biliyor. Ama bilmediğimiz bu kitap, bizi yönetiyor.

Ondan ilk önce Alparslan Türkeş söz etti galiba… “Devletin kırmızı bir kitabı var” dedi. O gün bugündür “Kırmızı Kitap” merak konusu olageldi.

Türkeş, 10-15 sayfalık bu kitabı 1961 yılın­da görmüştü. O zamanki adı “Milli Güvenlik Politikasının Esasları” idi. Kırmızı bir ciltle kaplanmıştı.

İçinde Türkiye’nin güvenlik alanındaki te­mel siyasi yörüngesi yazılıydı.

Yıllar içinde o kitap kalınlaşıp, derinleştiyse de özünden bir şey kaybetmedi. Ve za­manla anlaşıldı ki, orada yazılı kararlar “hükümetler üstü”dür.

* * *

Esrarengiz “Kırmızı Kitap” varlığını geçen hafta Fethullah Hoca tartışması sırasında hissettirdi. Tartışma alevlendiği sırada toplanan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) irticai faaliyetlerin önlenmesi amacıyla alman tedbir­lerin stratejik bağlamda daha da geliştirilerek taviz verilmeden uygulanmasını “tavsiye etti.” Buradaki “stratejik bağlamda” sözü Hürriyet’in dikkatini çekti. Çünkü bu açıklamadan bir hafta önce Ferai Tınç, Harp Akademileri’nin düzenlediği bir denizcilik sempozyumunda MGK’dan bir yetkilinin şu sözleri­ni aktarmıştı:

“Türkiye’nin milli güvenlik si­yaseti Kırmızı Kitap’ta kayıtlıdır. Önemli olan bu siyasetin nasıl uy­gulanacağını gösteren eylem pla­nı, stratejinin hazırlanmasıdır, icradan umudu kestiğimiz için stra­teji belgesini MGK Genel Sekre­terliği olarak biz hazırlıyoruz.”

* * *

Ben kendi adıma MGK Genel Sekreterliği’nin “devletin beyni” olduğunu düşünüyorum. Bunu iki anlamda kullanıyorum: Hem or­ganizma içinde düşünce üretme yeteneği olan yegane organ, hem de düşündüğünü diğer organlara komut olarak ileten bir kumanda merkezi…

Kırmızı Kitap ise bu merkezin anayasası…

Sistem kabaca şöyle işliyor: Devletin güvenliği ile ilgili bütün bakanlıklar kendilerince bir güvenlik de­ğerlendirmesi yapıp, taslak olarak MGK Genel Sekreterliğine gönderi­yorlar. Genel Sekreterliğe bağlı “Milli Güvenlik Siyaseti Başkanlığı” bunları birleştirip bir “son taslak” çıkarıyor. Bu son taslak, MGK’da görüşülüyor. İlgili bi­rimler toplantıda sunuş yapıyorlar. Konu tartışmaya açılıyor. Ve sonunda “belge” son şeklini alıyor. Oradan Bakanlar Kurulu’na gidip “Devletin Milli Savunma Belge­si” olarak onaylanıyor.

Türkiye’de hangi meclis göreve gelirse gelsin, bu belgeye uygun davranmak zorunda. Meclis’ten çıkacak hiçbir yasa, genelge ya da yönetmelik bu belgeye aykırı olamıyor. Ancak işin ilginç yanı şu ki, Meclis, aykırı hareket ede­meyeceği bu belgeyi benimseme ya da tartışma şansına sahip değil. Çünkü “çok gizli” bu belgede ne yazılı olduğunu yasama organı da bilmiyor.

* * *

En son 28 Şubat’tan sonra “Kırmızı Kitap”ta değişiklik ya­pılınca iki kitapçık ve 10 ek maddeden oluşan bu belgenin bazı bölümleri dışarı sızmıştı.

Sızan sayfalar, ülkenin iç ve dış politikası hatta ekonomisi üzerinde bile asıl söz sahibinin “Kırmızı Kitap” olduğunu göste­riyordu. “Milli Güvenlik Siyaset Belgesi” Türkiye’nin temel teh­dit unsurlarını “bölücülük ve irtica” olarak belirliyor. ırkçılığa dönüştürülmek istenen Türk milliyetçiliğini de tehdit sayıyor, aşırı solun yumuşadığını tespit ediyor, “kamusal alana kayma­mak üzere” mahalli ve kültürel özelliklerin geliştirilmesine yö­nelik düzenlemeler istiyor, ülkenin dünya ile bütünleşmesi için özelleştirme de dahil ekonomik çabaların artırılmasını talep edi­yordu.

Tabii bu ana belgenin ekleri de var. “Özel Siyaset Belgele­ri” denen bu ekler Kıbrıs, Ege, Yunanistan gibi sorunlara ilişkin güven konularını kapsıyor. Belgenin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilgili olan kısmına ise kısaca MASK deniliyor, yani “Milli Aske­ri Stratejik Konsept.”

MASK, iç ve dış savunma siyasetini kapsama alanında tutu­yor.

* * *

İşte şimdi anlaşılan o ki, siyasi gelişmelere göre sürekli ken­dini yenilediği söylenen Milli Siyaset Belgesi, “icradan umudu kesen” Genel Sekreterliğin uygulamaya ilişkin stratejilerini de belirliyor.

Bunun ne anlama geldiğini ancak yaşayarak öğreneceğiz.

01.07.1999/Can Dündar